หยวนต้าน

"หยวนต้าน" ในภาษาจีน

เก็บบทความมาจาก สถานีวิทยุ C.R.I. ปักกิ่ง ภาคภาษาไทย http://thai.cri.cn

รายงานโดยคุณ พิศศรี ห่อเพชรพลอย รายการ"วัฒนธรรมจีน"

 

คำว่า "หยวนต้าน" (Yuan DAn) ในภาษาจีน ซึ่งแปลเป็นไทยว่า "วันขึ้นปีใหม่" ให้ฟังค่ะ

วันขึ้นปีใหม่ตามปฏิทินสากลแล้ว ในภาษาจีนนั้น "วันขึ้นปีใหม่" เรียกว่า "หยวนต้าน" ต่อไปเรามาศึกษาความหมายของตัวอักษรภาษาจีนสองตัวนี้ค่ะ คำว่า "หยวน" (Yuan) มีความหมายหลักคือ "หัว" และ "ต้น" เช่น มีความหมายหนึ่งว่า "หัวของคน" หรือที่มีลักษณะกลมอย่างหัว เช่น "กล่ำปลี" เรียก "หยวนไป๋ไช่ (Yuan Bai Cai)" อีกความหมายหนึ่งว่า "การเริ่มต้น" หรือ "ที่หนึ่ง" อย่างคำว่า "หยวนต้าน" (Yuan Dan) หมายถึง "วันที่หนึ่ง" และ คำว่า "หยวนเย่ว์" (Yuan Yue) หมายถึง "เดือนที่หนึ่ง" นอกจากนี้ คำว่า "หยวน" ยังมีความหมาย ว่า "ที่เป็นหัวหน้า" และ "ที่นำหน้า" เช่น คำว่า "หยวนสว้าย" (Yuan Shuai) หมายถึง "จอมพล" และคำว่า "จ้วงหยวน" (Zhuang Yuan) หรือที่คนไทยคุ้นเคยกันว่า "จอหงวน" หมายถึง "บัณฑิตหมายเลขหนึ่ง" คือ บัณฑิตที่เก่งที่สุด สอบได้คะแนนสูงสุดของปี ส่วนคำว่า "หยวนเพ่ย" (Yuan Pei) หมายถึง "คู่ครองคนที่หนึ่ง" หรือ "ภรรยาหลวง" เป็นต้น

เมื่อทำความรู้จักกับคำว่า "หยวน" ของภาษาจีนแล้ว ต่อไปเรามาดูคำว่า "ต้าน" (Dan) นะคะ คำว่า "ต้าน" ในภาษาจีนหมายถึง "วัน" หรือ "กลางวัน" คือ ดวงตะวันโผล่พ้นเส้นขอบฟ้าขึ้นมา เป็นการเข้าสู่ช่วงกลางวัน เมื่อนำคำว่า "หยวน" กับคำว่า "ต้าน" มารวมเข้าด้วยกันเป็น "หยวนต้าน" แล้วก็มีความหมายว่า "วันที่หนึ่ง" หรือ "วันเริ่มต้น" ก็คือ "วันที่หนึ่งของปี" หรือ "วันเริ่มต้นของปี" หรือ "วันแรกของปี" นั่นเอง

ประวัติความเป็นมาของเทศกาล "หยวนต้าน" ของจีนนั้น เล่ากันตามนิทานปรัมปราว่า เริ่มต้นจากสมัยจักรพรรดิจ้วนสี้ว์ (Zhuan Xu) เมื่อกว่า 3,000 ปีก่อน ส่วนคำว่า "หยวนต้าน" นั้น ปรากฏเป็นครั้งแรกในหนังสือเรื่อง "จิ้นซู" (Jin Shu) ซึ่งรวบรวมขึ้นระหว่างปีคริสต์ศักราช 646-648 สมัยจักรพรรดิถังไท่จงของราชวงศ์ถัง

อย่างไรก็ตาม เนื่องจากจีนในสมัยโบราณใช้ปฏิทินทางจันทรคติ ฉะนั้น จึงกำหนด "วันขึ้นหนึ่งค่ำเดือนอ้ายตามปฏิทินจันทรคติ" เป็น "หยวนต้าน" คือ กำหนดให้ "วันขึ้นหนึ่งค่ำเดือนอ้าย" เป็น "วันแรกแห่งปี" เล่ากันว่า เริ่มตั้งแต่สมัยจักรพรรดิฮั่นอู่ตี้ของราชวงศ์ฮั่นสืบต่อมาอีกนานจนถึงปลายสมัยราชวงศ์ชิง ล้วนกำหนดให้ "วันขึ้นหนึ่งค่ำเดือนอ้าย" เป็น "วันแรกแห่งปี" โดยเรียกกันมาตลอดทุกสมัยว่า วัน "หยวนต้าน"

ในปีคริสต์ศักราช 1911 เมื่อมีการสถาปนาสาธารณรัฐจีนขึ้น จึงมีการประกาศให้ใช้ปฏิทินสากลตามประเทศตะวันตกที่เป็นปฏิทินทางสุริยคติเริ่มตั้งแต่ปีคริสต์ศักราช 1912 อีกทั้งกำหนดไว้ว่า วันที่ 1 เดือนมกราคมตามปฏิทินสากลจะเป็นวัน "ซินเหนียน (Xin Nian)" ซึ่งแปลว่า "วันเข้าสู่ปีใหม่" หรือ "วันขึ้นปีใหม่" แต่ก็ยังไม่ได้เรียกว่าเป็นวัน "หยวนต้าน"

จนกระทั่งมาถึงวันที่ 27 เดือนกันยายนปีค.ศ. 1949 ในการประชุมเต็มคณะครั้งที่หนึ่งของสภาปรึกษาการเมืองประชาชนจีนมีมติว่า สาธารณรัฐประชาชนจีนจะใช้ปฏิทินสากลที่ใช้กันทั่วโลกเช่นกัน แล้วกำหนดให้วันที่ 1 เดือนมกราคมตามปฏิทินสากลว่าเป็นวัน "หยวนต้าน" และกำหนดให้เปลี่ยนชื่อของ "วันขึ้นหนึ่งค่ำเดือนอ้ายตามปฏิทินทางจันทรคติ" จากเดิมที่ว่า "หยวนต้าน" มาเป็น "ชุนเจี๋ย (Chun Jie)" แทน

ท่านผู้ฟังคะ หวังว่าท่านคงฟังเข้าใจกันแล้วนะคะ คือ คำว่า "หยวนต้าน" ในอดีตของจีนหมายถึง "วันขึ้นหนึ่งค่ำเดือนอ้ายตามจันทรคติ" ซึ่งก็คือ "วันตรุษจีน" แต่ปัจจุบันหมายถึง "วันที่ 1 เดือนมกราคมตามปฏิทินสากลซึ่งเป็นปฏิทินทางสุริยคติ"

สุดท้ายนี้ขออวยพรให้ท่านผู้ฟังทุกท่านพร้อมกับครอบครัวว่า "หยวนต้านไคว่เล่อ" (Yuan Dan Kuai Le) สุขสันต์วันที่ 1 เดือนมกราคม และสุขสันต์วันปีใหม่ค่ะ