หยวนต้าน

หยวนต้าน กับ ซินเหนียน

เก็บบทความมาจาก สถานีวิทยุ C.R.I. ปักกิ่ง ภาคภาษาไทย http://thai.cri.cn รายการ"วัฒนธรรมจีน"

สุขสันต์ปีใหม่ค่ะ "ซินเหนียนไคว่เล่อ" (Xin Nian Kuai Le,Happy New Year) ท่านผู้ฟังที่เคารพ ขอต้อนรับท่านเข้าสู่รายการวัฒนธรรมจีนค่ะ ดิฉันพิศศรี ห่อเพชรพลอย วันนี้ดิฉันจะเสนอเรื่องราวที่น่าสนใจเกี่ยวกับภาษาจีนในคำว่า "หยวนต้าน(Yuan Dan,New Year's Day)" ซึ่งแปลเป็นไทยว่า "วันขึ้นปีใหม่" กับคำว่า "ซินเหนียน (Xin Nian,New Year)" ซึ่งแปลเป็นไทยว่า "ปีใหม่" ให้ฟังค่ะ

ท่านผู้ฟังคะ วันนี้วันอังคารที่ 1 มกราคมเป็นวันขึ้นปีใหม่ตามปฏิทินสากล ในภาษาจีนนั้น "วันขึ้นปีใหม่" เรียกว่า "หยวนต้าน" ต่อไปเรามาศึกษาความหมายของตัวอักษรภาษาจีนสองตัวนี้ค่ะ

คำว่า "หยวน" (Yuan) มีความหมายหลักคือ "หัว" และ "ต้น" เช่น มีความหมายหนึ่งว่า "หัวของคน" หรือที่มีลักษณะกลมอย่างหัว เช่น "กะหล่ำปลี" เรียก "หยวนไป๋ไช่ (Yuan Bai Cai)" คำว่า "หยวน" มีอีกความหมายหนึ่งว่า "การเริ่มต้น" หรือ "ที่หนึ่ง" อย่างคำว่า "หยวนต้าน" (Yuan Dan) หมายถึง "วันที่หนึ่ง" และ คำว่า "หยวนเย่ว์" (Yuan Yue) หมายถึง "เดือนที่หนึ่ง" นอกจากนี้ คำว่า "หยวน" ยังมีความหมาย ว่า "เป็นหัวหน้า" และ "นำหน้า" เช่น คำว่า "หยวนสว้าย" (Yuan Shuai) หมายถึง "จอมพล" และคำว่า "จ้วงหยวน" (Zhuang Yuan) หรือที่คนไทยคุ้นเคยกันว่า "จอหงวน" หมายถึง "บัณฑิตหมายเลขหนึ่ง" คือ บัณฑิตที่เก่งที่สุด สอบได้คะแนนสูงสุดของปี ส่วนคำว่า "หยวนเพ่ย" (Yuan Pei) หมายถึง "คู่ครองคนที่หนึ่ง" หรือ "ภรรยาหลวง" เป็นต้นค่ะ

ท่านผู้ฟังคะ เมื่อทำความรู้จักกับคำว่า "หยวน" ของภาษาจีนแล้ว ต่อไปเรามาดูคำว่า "ต้าน" (Dan) นะคะ คำว่า "ต้าน" ในภาษาจีนหมายถึง "วัน" หรือ "กลางวัน" คือ ดวงตะวันโผล่พ้นเส้นขอบฟ้าขึ้นมา เป็นการเข้าสู่ช่วงกลางวัน เมื่อนำคำว่า "หยวน" กับคำว่า "ต้าน" มารวมเข้าด้วยกันเป็น "หยวนต้าน" แล้วก็มีความหมายว่า "วันที่หนึ่ง" หรือ "วันเริ่มต้น" ก็คือ "วันที่หนึ่งของปี" หรือ "วันเริ่มต้นของปี" หรือ "วันแรกของปี" นั่นเอง

ประวัติความเป็นมาของเทศกาล "หยวนต้าน" ของจีนนั้น เล่ากันตามนิทานปรัมปราว่า เริ่มต้นจากสมัยจักรพรรดิจ้วนสี้ว์ (Zhuan Xu) เมื่อกว่า 3?000 ปีก่อน ส่วนคำว่า "หยวนต้าน" นั้น ปรากฏขึ้นเป็นครั้งแรกในหนังสือเรื่อง "จิ้นซู" (Jin Shu) ซึ่งรวบรวมขึ้นระหว่างปีคริสต์ศักราช 646-648 สมัยจักรพรรดิถังไท่จงของราชวงศ์ถัง

ในสมัยโบราณ จีนใช้ปฏิทินทางจันทรคติ มีการกำหนด "วันขึ้นหนึ่งค่ำเดือนอ้าย" ตามปฏิทินจันทรคติเป็น "หยวนต้าน" คือ กำหนดให้ "วันขึ้น 1 ค่ำเดือนอ้าย" เป็น "วันแรกแห่งปี" เล่ากันว่า เริ่มตั้งแต่สมัยจักรพรรดิฮั่นอู่ตี้ของราชวงศ์ฮั่นสืบต่อมาอีกนานจนถึงปลายสมัยราชวงศ์ชิง (ค.ศ.1644---1911) ล้วนกำหนดให้ "วันขึ้น 1 ค่ำเดือนอ้าย" เป็น "วันแรกแห่งปี" โดยเรียกกันมาตลอดทุกสมัยว่า วัน "หยวนต้าน"

ต่อมา ในปีคริสต์ศักราช 1911 เมื่อมีการสถาปนาสาธารณรัฐจีนขึ้น จึงมีการประกาศให้ใช้ปฏิทินสากลตามประเทศตะวันตกที่เป็นปฏิทินทางสุริยคติเริ่มตั้งแต่ปีคริสต์ศักราช 1912 อีกทั้งกำหนดไว้ว่า วันที่ 1 เดือนมกราคมตามปฏิทินสากลจะเป็นวัน "ซินเหนียน (Xin Nian)" ซึ่งแปลว่า "วันเข้าสู่ปีใหม่" หรือ "วันขึ้นปีใหม่" แต่ก็ยังไม่ได้เรียกว่าเป็นวัน "หยวนต้าน"

จนกระทั่งมาถึงวันที่ 27 เดือนกันยายนปีค.ศ. 1949 ในการประชุมเต็มคณะครั้งที่หนึ่งของสภาปรึกษาการเมืองประชาชนจีนมีมติว่า สาธารณรัฐประชาชนจีนจะใช้ปฏิทินสากลที่ใช้กันทั่วโลกเช่นกัน แล้วกำหนดให้วันที่ 1 เดือนมกราคมตามปฏิทินสากลว่าเป็นวัน "หยวนต้าน" และกำหนดให้เปลี่ยนชื่อของ "วันขึ้น 1 ค่ำเดือนอ้าย" ตามปฏิทินทางจันทรคติจากเดิมที่ว่า "หยวนต้าน" มาเป็น "ชุนเจี๋ย (Chun Jie,Spring Festival,Chinese New Year)" หรือ "ตรุษจีน" แทน

ท่านผู้ฟังคะ หวังว่าท่านผู้ฟังคงเข้าใจกันแล้วนะคะ คือ คำว่า "หยวนต้าน" ในอดีตหมายถึง "วันขึ้น 1 ค่ำเดือนอ้าย" ซึ่งก็คือ "วันตรุษจีนวันขึ้นปีใหม่" ตามปฏิทินจันทรคติ แต่ปัจจุบันหมายถึง "วันที่ 1 เดือนมกราคมวันขึ้นปีใหม่" ตามปฏิทินสากลซึ่งเป็นปฏิทินทางสุริยคติ

สุดท้ายนี้ ในวัน "หยวนต้าน" หรือ "วันขึ้นปีใหม่" นี้ ดิฉันในนามของ CRI ภาคภาษาไทย ขออวยพรให้ท่านผู้ฟังทุกท่านพร้อมกับครอบครัวว่า "ซินเหนียนไคว่เล่อ" (Xin Nian Kuai Le,Happy New Year) ------สุขสันต์ปีใหม่ค่ะ

หมายเหตุ (การเปิดไฟล์เสียง จากคุณท้ายแถว)
(เสียงอ่าน ถ้าไม่ดังให้ลงโปรแกรม realplay หรือใช้โปรแกรมเล่นเสียงอื่นๆ เปิด rtsp://audio.chinabroadcast.cn/spread/smil/thai/2008/01/thai_20080101Culture_20080101.smil ก็ได้นะ)

ดูเทศกาลตรุษจีน