สุดยอดชาไทย

          ภาคเหนือสุดของประเทศไทย ที่จังหวัดเชียงใหม่ และเชียงราย ตามยอดดอยต่าง ๆ จะมีต้นชาป่าที่เป็นชาพันธุ์อัสสัม ขึ้นอยู่เป็นจำนวนมาก ชาวพื้นเมืองภาคเหนือ ได้นำใบชาแก่มาหมักดองไว้เพื่ออมเล่นในกิจวัตรประจำวันมาเป็นเวลานานมากแล้ว คนเหนือเรียกใบชาหมักนี้ว่า "เมี่ยง" เมี่ยงเป็นที่นิยมบริโภคกันในหมู่คนเมืองล้านนาทั่วทั้งภาคไปจนถึงชาว ไต กลุ่มต่าง ๆ ในหยุนหนาน รัฐฉาน และลาว

          ใบชาอัสสัมนี้คนเมืองเด็ดใบแก่มาทำเมี่ยง แต่ยอดอ่อนก็นำมาอบเป็นใบชาแห้งไว้ชงดื่มเช่นกัน

          จังหวัดเชียงราย เป็นจังหวัดที่มีชาวจีนโพ้นทะเลอาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก หนึ่งในชาวจีนกลุ่มต่าง ๆ ที่อาศัยอยู่ในเชียงรายคือชาวจีน "หยุนหนาน" ชาวจีนหยุนหนานเข้ามาค้าขายและตั้งรกรากอยู่ในภาคเหนือที่เชี่ยงรายและเชียงใหม่โดยขบวนคาราวานม้าต่างสินค้ามาเป็นเวลาหลายร้อยปี แต่กลุ่มชาวหยุนหนานอพยพที่เข้ามาในเชียงรายและเชียงใหม่ จำนวนมากที่สุดมาในช่วงระยะเวลา 50 - 60 กว่าปีที่ผ่านมานี้เอง โดยเป็นขบวนกองกำลังทหารพลัดถิ่นของรัฐบาลจีนกว๋อหมินตั่งหรือจีนคณะชาติ คือ กองพลที่ 93 และภายหลังได้อพยพครอบครัวลูกเมียตามมาสมทบอีกเป็นจำนวนมาก ในจังหวัดเชียงรายมีหมู่บ้านชาวจีนหยุนหนานอยู่มากมายหลายแห่ง ซึ่งปัจจุบันได้กลายเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญของจังหวัดเชียงราย ได้แก่ บ้านสันติคีรีแห่งดอยแม่สลอง กับ บ้านเทอดไทย อำเภอแม่ฟ้าหลวง ดอยผาตั้งและภูชี้ฟ้า เป็นต้น ซึ่งตามภูดอยเหล่านี้ ล้วนมีไร่ชาจีนที่สุดแสนสวยงามตั้งอยู่แทบทั้งสิ้น

          ชาวหยุนหนานส่วนมากเป็นครอบครัวอดีตทหารกองพล 93 กว๋อหมินตั่ง ซึ่งมีความสัมพันธ์กับรัฐบาลไต้หวันซึ่งที่ผ่านมายังต้องคอยดูแลคนเหล่านี้อยู่ เมื่อชาวหยุนหนานเหล่านี้ได้เดินทางไปติดต่อธุรกิจและส่งลูกหลานไปเล่าเรียนในไต้หวัน สิ่งหนึ่งที่พวกเขาได้นำติดตัวกลับมาจากไต้หวันด้วย สิ่งนั้นคือ "ต้นกล้าชาพันธุ์ดี"

          นับตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมา ตามยอดดอยต่าง ๆ ที่ชาวไทยเชื้อสายหยุนหนาน อาศัยอยู่ ได้มีการทดลองปลูกต้นชา ซึ่งปรากฏว่าเป็นที่ได้ผล ในระยะเวลา 20 ปีที่ผ่านมา จึงได้มีการขยายพื้นที่เพาะปลูกไปตามหมู่บ้านต่าง ๆ และนับว่าได้ผลเป็นอย่างมาก นับตั้งแต่นั้นมา การผลิดชาจีน จึงกลายเป็นอุตสาหกรรมที่สำคัญของชาวหยุนหนานในจังหวัดเชียงราย ได้ทดแทนการปลูกฝิ่น หันมาผลิตชาชั้นดีวางขายแทนรายได้จากการค้าของเถื่อนและผงขาว

          เมื่อถึงยุคปัจจุบัน ในระยะเวลา 10 ปีที่ผ่านมา การผลิดและการค้าขายชาจีน ของชาวไทยเชื้อสายหยุนหนานเชียงราย ได้เป็นยุคที่รุ่งเรืองถึงที่สุด มาในช่วงรัฐบาล พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร มีการส่งเสริมสินค้าโอทอป ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงรายแต่ละคนก็ได้หันมาสนใจและส่งเสริมการผลิตชาจีนอย่างถึงที่สุด จนปัจจุบันนี้ สินค้าชาจีน นับว่าเป็นผลิตภัณฑ์ที่สำคัญที่สุดของจังหวัดเชียงราย

          กล่าวถึงชาจีนของเชียงราย ในด้านพื้นที่เพาะปลูกและการผลิต มีในอำเภอ เวียงป่าเป้า ซึ่งเป็นพื้นที่ติดกับอำเภอดอยสะเก็ดจังหวัดเชียงใหม่ อำเภอนี้เป็นบ้านเกิดของพื้นที่ผลิตใบเมี่ยง การผลิตชาของที่นี่จึงเป็นชาที่ผลิตมาอย่างยาวนาน โดยเป็นอำเภอเดียวของเชียงรายทื่มีชาวแต้จิ๋ว และชาวฮากกาจากอำเภอฮงสุน เป็นเจ้าของโรงงานผลิตใบชา ส่วนใหญ่ของชาที่นี้เป็นชาที่ผลิตป้อนย่านเยาวราช และส่งโรงงานใบชาตรา 3 ม้า หรือพูดง่าย ๆ ว่าใบชาบรรจุกล่องที่วางขายอยู่ตามท้องตลาดทั่วไป ส่วนใหญ่ มาจากที่นี่

         ถัดจากอำเภอเวียงป่าเป้าไป จะเป็นพื้นที่ของอำเภอแม่สรวย อำเภอนี้มีหมู่บ้านชาวหยุนหนานที่เป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญ ไม่แพ้ดอยแม่สลอง คือ ดอยวาวี และ ดอยช้าง อันเป็นแหล่งกำเนิดของ "กาแฟดอยช้าง" ที่โด่งดังไปทั่วโลก เอาไว้โอกาสต่อไป ไหงจะค่อยเล่าให้อ่านเกี่ยวกับกาแฟดอยช้าง

          ชาที่ผลิตจากดอยวาวีนี้ มีชื่อเสียงมาก พอ ๆ กับชาของดอยแม่สลอง และที่สำคัญ ดอยช้าง อันเป็นพื้นที่ติดกับดอยวาวีมีสถานที่ท่องเที่ยวที่สุดแสนสวยงาม ได้มีการค้นพบต้นชาโบราณ ที่นักพฤกษศาสตร์ ได้พิสูจน์แล้วว่า มีอายุไม่ต่ำกว่า 1 พันปี และกำลังหาโอกาสเปรียบเทียบกับ ต้นชาโบราณของจีน ที่ต้าหลี่มณฑลหยุนหนาน ว่าของใครมีอายุมากกว่ากัน ขณะนี้ทางจังหวัดกำลังพัฒนาให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญ

          ถัดจากอำเภอแม่สรวยเป็นพื้นที่ของอำเภอแม่ลาว อำเภอนี้มีไร่ชาที่สำคัญ และเป็นพื้นที่ปลูกชาตัวอย่างของจังหวัด คือไร่ชา "สุวิรุฬห์" อันเป็นไร่ชาปลอดสารพิษ ที่เรียกว่าชาอินทรีย์ ซึ่งเจ้าของ ได้ค้นพบว่า ไร่ชาไม่จำเป็นต้องปลูกบนดอยสูง ไร่ชาของที่นี่จึงอยู่บนพื้นที่ราบ

          พื้นที่ที่สำคัญของการปลูกชาเชียงราย ที่มีไร่ชากระจายอยู่อย่างหนาแน่นต่อไป  ได้แก่ดอยแม่สลอง และดอยบ้านเทอดไทย อำเภอแม่ฟ้าหลวง รวมทั้งดอยตุง อำเภอเดียวกัน ที่นี่ เป็นแหล่งผลิตชามากมายหลายสิบยี่ห้อ และเป็นพื้นที่ ที่ปลูกชามากที่สุดในจังหวัดเชียงราย

          พูดถึงพื้นที่ท่องเที่ยวเพาะปลูกไร่ชากันไปแล้วต่อไป ไหงจะพูดให้อ่านถึงเรื่อง สุดยอดชาไทย หรือสุดยอดของชาเชียงรายเสียที ชาเชียงรายที่ผลิดขาย มีผลิตภัณฑ์มากมายหลายชนิดที่แต่ละเจ้าคิดค้นกันออกมาวางขายในท้องตลาด แต่ที่เป็นขนานดังเดิมที่สร้างชื่อเสียงเป็นที่รู้จัก ได้แก่

          1.  ชาเขียว ชาเขียวของเชียงรายเป็นสุดยอดชาเขียวที่มีรสชาติและคุณภาพไม่แพ้ชาชื่อดังของจีน และไต้หวัน ที่สำคัญมีราคาประหยัด และถูกกว่าชาประเทศจีนและไต้หวันหลายเท่า

          2.  ชาวูหลง ชานี้ เป็นสุดยอดของชาเชียงราย ที่นำยอดใบชาพันธุ์ดี นำมาเข้าสู่กระบวนการผลิดที่เรียกว่าเป็นชากึ่งหมักแล้วนำไปกระตุ้นให้สารแร่ธาตุในใบชาเกิดความตื่นตัว และนำใบเข้าเครื่องม้วน แล้วอบให้แห้ง

          ชาวูหลงของเชียงราย มี 4 ชนิด คือ วูหลงก้านอ่อน มีรสชาติที่สุดแสนจะนุ่มนวล และหอมมาก เป็นชาวูหลงที่มีราคาแพงมากที่สุด ต่อไปเป็นชาวูหลง เบอร์ 12 มีกลิ่นหอมละมุน และวูหลงเบอร์ 17 ที่มีกลิ่นหอมเคล้าด้วยรสชาติที่เข้มข้น เหมาะสำหรับคอชาที่ชื่นชอบชารสเข้ม ชาวูหลงทั้ง 3 ชนิดนี้แตกต่างกันที่ความอ่อนของใบชาและขั้นตอนการผลิด จึงมีราคาที่แตกต่างกันไป รวมทั้งรสที่แตกต่าง ความชื่นชอบขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคลไป ชาวูหลงอีกแบบหนึ่งคือการที่ผู้ผลิตนำเอาวูหลงแต่ละชนิด นำไปผสมกับดอกไม้ เช่น วูหลงหอมหมื่นลี้ ที่นำเอาชาวูหลงผสมกับ ดอกกุ้ยฮวาหรือดอกหอมหมื่นลี้ ชานี้จึงมีรสและกลิ่นที่หอมผสมผสานกันระหว่างกลิ่นชาและกลิ่นดอกกุ้ยฮวา ชาวูหลงดอกมะลิ  เป็นต้น

          3.  ชาผสม เป็นชาจีนที่ประยุกต์ ผสมกับสมุนไพรต่าง ๆ เช่น ชามะระ ชาดอกคำฝอย เป็นต้น

          ผู้ผลิตใบชา

          ในเชียงรายมีผลิตภัณฑ์ชามากมายหลายยี่ห้อซึ่งแต่ละยี่ห้อนั้นล้วนเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพและรสชาติสุดยอดของชาทั้งนั้น แต่ในที่นี้ ไหงจะขอแนะนำ สุดยอดชาเชียงราย ที่เป็น ชาอินทรีย์ ปลอดสารพิษ 5 ราย ให้ท่านได้รู้จัก ได้แก่

          1.  ชา "ฉุยฟง" ชายี่ห้อฉุยฟง เจ้าของ 2 สามีภรรยา เป็นชาวบ้านหัวแม่คำ ตำบลเทอดไทย อำเภอแม่ฟ้าหลวง เป็นผู้หลักผู้ใหญ่ในวงการผู้ผลิตใบชาให้ความเคารพนับถือ ไร่ชาฉุยฟงอยู่ในพื้นที่อำเภอแม่ฟ้าหลวง เป็นไร่ชาอยู่ในหุบเขามีทัศนียภาพที่สุดแสนสวยงาม ร้านชาฉุยฟง ตั้งอยู่เลยปากทางขี้นดอยแม่สลองไปประมาณ 200 เมตร อยู่ทางขวามือ ไปทางอำเภอแม่สาย

          2.  ชา "สุวิรุฬห์ชาไทย" สุวิรุฬห์ชา เป็นชาที่มีชื่อเสียงโด่งดังของจังหวัด มีผลิตภัณฑ์จากชามากมายหลายประเภท ไร่ชาสุวิรุฬห์ เป็นไร่ชาตัวอย่างของจังหวัดเชียงรายที่แสดงให้นักวิชาการและผู้สนใจเข้าทัศนศึกษา ไร่ชาตั้งอยู่ที่ อำเภอแม่ลาว ไม่ไกลจากตัวเมืองเชียงรายมากนัก ประมาณ 10 กว่ากิโล เป็นไร่ชาพื้นราบ เจ้าขอ่งเป็นชาวหุย หรือชาวหยุนหนานที่นับถือศาสนาอิสลาม ร้านชาสุวิรุฬห์ ตั้งอยู่ใจกลางตัวเมืองเชียงรายบนถนนธนาลัย ถ้าใครไปเที่ยวเมืองเชียงรายจะสามารถไปเลือกซื้อหาผลิตภัณฑ์จากชาที่ร้านสุวิรุฬห์นี้ได้ง่ายที่สุด

          3.  ใบชา "โชคจำเริญ" ชาโชคจำเริญ ตั้งอยู่ที่บ้านสันติคีรี บนดอยแม่สลอง อันเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญของจังหวัดและมีชื่อเสียงไปทั่วประเทศ บนดอยแม่สลองท่านจะมีความรู้สึกว่าเหมือนอยู่ในประเทศจีน ถ้าจำไม่ผิด ไหง จะรู้สึกว่าชาโชคจำเริญ จะมีภัตตาคารอาหารจีน หยุนหนาน อยู่ที่บนดอยแม่สลองด้วย

          4.  ชา "101" และ  5. "วังพุดตาล" โรงงานผลิตชาทั้ง 2 ยี่ห้อนี้ ตั้งอยู่บนดอยแม่สลองเช่นกัน ดังนั้น จึงสามารถสรุปได้ว่าบนดอยแม่สลองอำเภอแม่ฟ้าหลวง เป็นสถานที่ที่มีไร่ชาและโรงงานผลิตใบชามากที่สุด ถ้าท่านมาเยือนจังหวัดเชียงรายและมาเที่ยวชมดอยแม่สลอง ท่านสามารถมาดูโรงงานผลิตใบชาได้อย่างสะดวกสบาย 

          เจ้าของผลิตภัณฑ์ชา ทั้ง 5 รายนี้ เป็นสถานประกอบการที่ได้รับการรับรองจากจังหวัดว่าเป็นผู้ผลิตที่มีคุณภาพ และเป็นผู้ผลิตรายใหญ่ ส่วนใครจะมีส่วนแบ่งตลาดหรือยอดขายขนาดไหน นั้น ไหงไม่อาจทราบได้แต่ที่ไหงรู้จักและเข้าใจว่าเป็นผู้ผลิตรายใหญ่ที่สุดและมีผลิตภัณฑ์ชามากที่สุด คือ ฉุยฟง กับ สุวิรุฬห์ 2 เจ้านี้

           ลืมพูดถึงเรื่องราคาชา ชาวูหลงมีราคาประมาณ ตั้งแต่กิโลกรัมละ 800 ถึง 4,000 บาท เฉพาะชาเชียงรายนะครับ และเป็นที่น่ายินดีว่า ในขณะนี้ ผู้ผลิตชาเชียงราย สามารถไปเปิดตลาดสินค้าของจังหวัด ได้ถึงตลาดกลางค้าใบชาในมณฑลหยุนหนานของจีนได้แล้ว มีใบสั่งให้ส่งชาชั้นดี รวมกัน ถ้าจำไม่ผิด อยู่ที่ยอดรวมปีละ 240 ล้านบาท นับว่าสามารถสร้างรายได้ให้กับผู้ผลิตได้อย่างมากมายเชียวนะครับ

           ขอแถมท้ายให้อีกหน่อย ถ้าท่านมาเที่ยวเชียงรายโดยขับรถผ่านมาทางจังหวัดเชียงใหม่ ระหว่างถนนสาย เชียงใหม่-เชียงราย บริเวณหมู่บ้านแม่ขะจาน อำเภอเวียงป่าเป้า ที่หน้าตลาดสด จะมีร้านขายชาอยู่ร้านหนึ่ง ชื่อว่า ร้านชา "คุนกี่" ขอให้ท่านแวะเยี่ยมร้านขายชาร้านนี้หน่อย เพื่อจะได้อุดหนุน และพูดภาษาฮากกาสำเนียงฮงสุนกับเจ้าของร้านได้ เพราะร้านชาคุนกี่นี้ เป็นผู้ผลิตชาเชียงรายเพียงรายเดียวที่เป็นชาวฮากกายังไงละครับ