หนงแล้ต (农历) ปฏิทินการเกษตร

农历 (จีนกลาง:"หนงลี่" จีนฮากกา:"หนง แล้ต") ปฏิทินการเกษตร หรือปฏิทินจันทรคติ

ตาม ตำนานเชื่อกันว่ามีการคิดค้น "หนงลี่" หรือปฏิทินการเกษตรขึ้นในสมัยราชวงศ์เซี่ย ซึ่งเป็นราชวงศ์ในยุคประวัติ ศาสตร์ราชวงศ์แรกของจีน ดังนั้นจึงมีชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า "เซี่ยลี่" หรือปฏิทินแห่งเซี่ย สาเหตุที่เรียกปฏิทินนี้ว่า "หนงลี่" ก็เนื่องมาจากปฏิทินดังกล่าว เป็นปฏิทินที่ใช้ประโยชน์ทางการเกษตรมาตั้งแต่ สมัยโบราณ หนงลี่ มีการคำนวณที่เที่ยงตรงตามหลักวิทยาศาสตร์ จึงสามารถใช้ประโยชน์ได้ตรง ตามสภาพดินฟ้าอากาศจริง ด้วยเหตุนี้หนงลี่จึงได้ใช้สืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน หนงลี่แบ่งเวลาในช่วงปีตามรอบวันธรรมชาติออกเป็น 4 ฤดูกาลและ 24 ช่วงการเปลี่ยนแปลงของดินฟ้าอากาศ ส่วนการแบ่งเดือนต่างๆ จะยึดตามรูปร่างของพระจันทร์เป็นหลัก กล่าวคือจะเริ่มต้นนับวันที่หนึ่งของเดือนในคืนที่พระจันทร์เสี้ยวหรือ "พระจันทร์ใหม่" (ซินเย่ว์) ปรากฏบนท้องฟ้า และนับคืนก่อนที่พระจันทร์เสี้ยวจะปรากฏอีกครั้ง เป็นวันสุดท้ายของเดือน ปีหนึ่งของระบบหนงลี่จะมี 355 วัน ซึ่งคลาดเคลื่อนจากเวลาจริงในการหมุนของโลกประมาณ 11 วัน ดังนั้นจึงกำหนดให้มี "รุ่นเย่ว์" หรือเดือนอธิกสุรทินทุก 3 ปี และทุก 19 ปีกำหนดให้มีเดือนอธิกสุรทินทั้งหมด 7 เดือน ปีใดที่มีเดือนอธิกสุรทินก็จะเรียกปีนั้นว่า "รุ่นเหนียน" ทั้งนี้การกำหนดให้เดือนใดเป็นเดือนอธิกสุรทินนั้น ไม่มีกฎตายตัว แต่จะกำหนดตามช่วงการเปลี่ยนแปลงของสภาพดินฟ้าอากาศเป็นสำคัญ

นับ ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1912 เป็นต้นมา ทางการจีนได้ประกาศใช้ระบบปฏิทินสากล ซึ่งเรียกกันทั่วไปว่า "หยางลี่" หรือปฏิทินสุริยคติ และเรียกระบบปฏิทินโบราณ "หนงลี่" ซึ่งยังใช้กันทั่วไปในกลุ่มชาวบ้านว่า "อินลี่" หรือปฏิทินจันทรคติ

 
ช่วงการเปลี่ยนแปลงของดินฟ้าอากาศทั้ง 24

การ กำหนดช่วงการเปลี่ยนแปลงของดินฟ้าอากาศทั้ง 24 เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่เกษตรกรจีนเป็นผู้คิดค้นขึ้น โดยกำหนดช่วงเปลี่ยนของเวลาตามการเปลี่ยนแปลงของดินฟ้าอากาศในแต่ละฤดูกาล ระบบนี้จึงเสมือนเป็นคู่มือการเพาะปลูกของเกษตรกรและส่งผลกระทบต่อชีวิตความ เป็นอยู่ของประชาชนทั่วไป เนื่องจากศูนย์กลางทางการเมืองการปกครองของจีนตลอด 2,000 ปีที่ผ่านมาส่วนใหญ่จะรวมศูนย์อยู่ในบริเวณลุ่มแม่น้ำเหลือง ดังนั้นการกำหนดช่วงการเปลี่ยนแปลงของดินฟ้าอากาศทั้ง 24 จึงยึดเอาสภาพอากาศและสภาพธรรมชาติที่เกี่ยวเนื่องในพื้นที่บริเวณนี้เป็น หลัก ทว่า ประเทศจีนมีพื้นที่กว้างใหญ่ไพศาลและมีสภาพทางภูมิศาสตร์ที่หลากหลาย ช่วงการเปลี่ยนแปลงของดินฟ้าอากาศทั้ง 24 จึงไม่ตรงตามสภาพดินฟ้าอากาศจริงในหลายพื้นที่ของประเทศจีน

 
ช่วงการเปลี่ยนแปลงของดินฟ้าอากาศทั้ง 24　(นับตามวันเดือนในระบบปฏิทินสากล)

ฤดูใบไม้ผลิ
"ลี่ชุน" หรือเริ่มต้นฤดูใบไม้ผลิ (3-5 ก.พ.)
"อี๋ว์สุ่ย" หรือน้ำฝน (18-20 ก.พ.)
"จิงเจ๋อ" หรือ(สัตว์)ตื่นจากฤดูจำศีล (5-7 มี.ค.)
"ชุนเฟิน" หรือคืนและวันในฤดูใบไม้ผลิที่ยาวเท่ากัน (20-22มี.ค.)
"ชิงหมิง" หรือเช็งเม้ง (4-6 เม.ย.)
"กู๋อี่ว์" หรือฝนธัญพืช (19-21เม.ย.)

ฤดูร้อน
"ลี่เซี่ย" หรือเริ่มต้นฤดูร้อน (5-7พ.ค.)
"เสียวหม่าน" หรือเมล็ดพันธุ์อุดม (20-22 พ.ค.)
"หมางจ้ง" หรือหว่านเพาะ (5-7 มิ.ย.)
"เซี่ยจื้อ" หรือช่วงวันยาวที่สุดในฤดูร้อน (21-22 มิ.ย.)
"เสียวสู่" หรือร้อนเล็ก (6-8 ก.ค.)
"ต้าสู่" หรือร้อนใหญ่ (22-24 ก.ค.)

ฤดูใบไม้ร่วง
"ลี่ชิว" หรือเริ่มต้นฤดูใบไม้ร่วง (7-9 ส.ค.)
"ชู่สู่" หรืออากาศร้อนสิ้นสุด (22-24 ส.ค.)
"ไป๋ลู่" หรือน้ำค้างขาว (7-9 ก.ย.)
"ชิวเฟิน" หรือคืนและวันในฤดูใบไม้ร่วงที่ยาวเท่ากัน (22-24 ก.ย.)
"หานลู่" หรือน้ำค้างหนาว ( 8-9 ต.ค.)
"ซวงเจี้ยง" หรือน้ำค้างแข็ง (23-24 ต.ค.)

ฤดูหนาว
"ลี่ตง" หรือเริ่มฤดูหนาว (7-8 พ.ย.)
"เสียวเสวี่ย" หรือหิมะเล็ก (22-23 พ.ย.)
"ต้าเสวี่ย" หรือหิมะใหญ่ (6-8 ธ.ค.)
"ตงจื้อ" (冬至  ตุงฉือ) หรือช่วงคืนยาวที่สุดในฤดูหนาว (21-23 ธ.ค.)
"เสี่ยวหาน" หรือหนาวเล็ก (5-7 ม.ค.)
"ต้าหาน" หรือหนาวใหญ่ (20-21 ม.ค.)

 
เทศกาลสำคัญในระบบปฏิทิน "หนงลี่" ได้แก่ เทศกาลตรุษจีน หยวนเซียว ตวนอู่ และจงชิว

• ชุนเจี๋ย  เทศกาลตรุษจีน หรือวันข้ามปี  (过年 กั้วเหนียน)　ตรงกับวันขึ้น 1 ค่ำ เดือนอ้ายจีน  (正月初一 เจิ้งเย่วชูอี)
• หยวนเซียวเจี๋ย (元宵节 จีนกลาง:"แหยน/หยวน เซียวเจี๋ย" จีนฮากกา:"หงวนเซียวเจียด") เทศกาลหยวนเซียว　 ตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือนอ้ายจีน  (正月十五 จีนกลาง:"เจิ้งเย่วสืออู่" จีนฮากกา:"จิ้นเงียดซิบอื่อ")
• ตวนอู่เจี๋ย (端午节 ฮากกา:"ตอนอื้อเจียด") เทศกาลตวนอู่ ที่นิยมทำขนมจ่าง　 ตรงกับวันขึ้น 5 ค่ำ เดือน 5 (五月初五 จีนกลาง:"อู่เย่วชูอูู่่" จีนฮากกา:"อื้อเงียดชูอื้อ")
• ชีซี  เทศกาลเด็กหญิง　 ขึ้น 7 ค่ำ เดือน 7
• จงชิวเจี๋ย (中秋节 จีนกลาง:"จงชิวเจี๋ย" จีนฮากกา:"จุงชิวเจียด") เทศกาลไหว้พระจันทร์ ตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8 (五八月十五 จีนกลาง:"ปาเย่วสืออููู่่่" จีนฮากกา:"ปัดเงียดสิบอื้อ")
• ฉงหยางเจี๋ย (重阳节 จีนกลาง:"โจ้งหยังเจี๋ย" จีนฮากกา:"ฉุ่งหยองเจียด") เทศกาลฉงหยาง　ตรงกับวันขึ้น 9 ค่ำ เดือน 9 (九月初九 จีนกลาง:"จิ่วเย่วชูจิ่ว" จีนฮากกา:"กิ้วเงียดชูกิ้ว")
• ล่าปาเจี๋ย หรือ ตงจื้อเจี๋ย (เทศกาลล่าปา)　 ตรงกับวันขึ้น 8 ค่ำ เดือน 12
• ฉูซี่  (除夕 ฮากกา:"ฉูซี") เป็นวันส่งท้ายปีเก่า  ตรงกับวันที่ 30 เดือน 12จีน   (十二月三十日 จีนกลาง:"สิ่ออ้อร์เย่วซันสือยื่อ จีนฮากกา:"สิบหงี่เงียดซำสิบหงิด")

ถ้าสมาชิกในเว็บนี้ ชอบเรื่องราวแนวนี้ และวรรณกรรม เรื่องเล่าต่างๆ ของชาวจีน ก็บอกนะ  จะได้หามาลงให้เรื่อยๆ