ตำนานเพลงพื้นบ้าน เยียะกวงกวง 月光光

月光光 เยียะกวงกวง

流傳久遠的客家傳统歌謡

ตำนานเพลงพื้นบ้านของจีนฮากกาที่อมตะตลอดกาล

คลิก ฟัง/ดาวโหลดเพลง 月光光 MP3 ขนาด 6 Mb

月光光∶
這是在客家農村流傅甚廣的古老歌謡之一，可遺憾的并無此歌謡的著作者名字。這首歌詞着重音調和諧，按客家語文爲主體，歌詞開始以每段三句歌韵唱出，七句歌韵排于後段，唱誦時比較記，是客家母親在催孩子入睡時唱給孩子聽的催眠曲，爲此，這首歌謡成爲客家傳統難以忘懷的歌謡之一。

เพลงพื้นบ้านโบราณของชาวจีนฮากกา เป็นที่รู้จัก แพร่หลายจดจำด้วยปากต่อปาก และร้องสืบทอดต่อกัน มาเป็นเวลายาวนาน ไม่ปรากฏชื่อของผู้ประพันธ์ถ้อยคำ ของเพลงมุ่งเน้นคำสัมผัสที่คล้องจอง ตามภาษาพูดของ จีนฮากกาเป็นสำคัญ เนื้อร้องที่กระชับด้วยรูปแบบ 3 คำ ในช่วงแรก และแบบ 7 คำในช่วงหลัง ทำให้ขับร้องจดจำ ได้ง่าย จึงเป็นที่นิยมร้องเล่นกันในกลุ่มเด็ก และในเวลา กลางคืนที่แม่กล่อมลูกน้อยเข้านอน จึงเป็นตำนานเพลง พื้นบ้านของชาวจีนฮากกา ที่อมตะตลอดกาล

เยียะกวงกวง

เนื้อเพลง-ภาษาจีน

月光光，秀才郎，騎白馬，過蓮塘，
蓮塘背，種韭菜，韭菜花，結親家，

家門前一口塘，養個鯉嬷八尺長，
長的拿來煮洒食，短個拿來討 娘。

ถอดความภาษาไทย เป็นร้อยกรอง – กาพย์ยานีสิบเอ็ด

月光光歌謡詞義

在皎潔的月光下，秀才騎着白馬，經過一口長滿蓮花的池塘，緩緩地踏上歸程，蓮花池後種有韭菜，而韭菜花送給親家，親家門前有口池塘，養的鯉魚有八尺長，長的鯉魚拿來賣出去，然後凑錢娶媳婦。

月光光：

在客家流傳歌謡中經常通用起頭的歌詞，其内容引用月華的皎潔靚麗附在客家舊時社會生活情趣歌詞。描寫離鄉別井心情寂寞的情郎，爲妻的含着無奈凄凉的身心，期待毫無歸期在异鄉謀生的丈夫。由于無法向他人流露及傾訴初戀情懷及中苦悶的客家婦女。故此，月亮成爲她們吐露心事的親切對象。

生活在山嶺重重的客家人，在特别明亮的月圓之夜，使人感覺得像近在眼前而觸手可及欲擁而抱之。

在衆多客家農村青年男女生活迹中，在舊社會封閉制度下，以民謡方式抄寫未經過修飾的歌詞傳送，但現出歌詞内容中的優美心境，配以月亮温馨的光輝，宛如神話故事。

在衆多客家農村青年男女生活事迹中，在舊社會封閉制度下，以民謡方式抄寫未經過修飾的歌詞傳送，但體現出歌詞内容中的優美心境，配以月亮温馨的光輝，宛如神話故事。

無論經過多久的年代，母親唱誦温馨柔美的催眠曲，仍永久難以忘懷在客家子孫的記憶倍思親。

บันทึกของผู้เขียน

ดวงจันทร์ สัญลักษณ์ที่ผูกพันฝังลึกในใจของ ชาวจีนฮากกา
คำว่า เยียะกวงกวง (แสงจันทร์ส่อง-งามแสงจันทร์) เป็นคำที่พบบ่อยในประโยคเริ่มต้น ของเพลงพื้นบ้าน เนื้อหาของเพลง จะอาศัยดวงจันทร์เพื่อเชื่อมโยงถึงเรื่อง ราวชีวิต ที่แฝงอยู่ในสังคมจีนฮากกาในอดีต คำรำพึงถึง ความเหงาของชายหนุ่ม ที่ต้องจากบ้านไปไกล ถึงโพ้น ทะเล.. ความเศร้าลึกของสาวที่คิดถึงสามีผู้ไปสร้างตัวต่าง แดนโพ้นทะเลอย่างไม่รู้วันกลับ.. อารมณ์ถวิลรักแรกของ สาวฮากกาที่ไม่อาจแสดงออกให้ใครล่วงรู้ ดวงจันทร์จึง เป็นเสมือนเพื่อนมิตรชิดใกล้ ที่สาวน้อยจะแอบบอกความหมายที่ซ่อนซบอยู่ในเบื้องลึกของหัวใจ....

ในชุมชนจีนฮากกาที่ดำเนินชีวิตอยู่บนภูมิประเทศที่รายล้อมด้วยซอกหลืบของเทือกเขาสูง จันทร์ในคืนเพ็ญที่ลอยอยู่กลางฟ้า จึงดูสุกสว่างกว่าที่อื่นและอยู่ใกล้ชิดจนเหมือนจะสัมผัสคว้ามาแนบประคองได้อย่างอุ่นถนอม

ตำนานชีวิตมากมายของหนุ่มสาวชนบทฮากกาที่อยู่ ภายใต้ระบบสังคมปิดในอดีตกาล ถูกเล่าขาน ลงในบท เพลงพื้นบ้าน โดยไร้การปรุงแต่งของฉันทลักษณ์อักษรจีน เป็นความสุนทรีของอารมณ์ที่แสดงออกอย่างละมุน เป็นการขับขานภาษาพูด ที่สะท้อนวิถีชีวิตของชาวฮากกา ที่อัศจรรย์เหมือนเทพ นิยายโดยผ่านคลื่นแสงนวลสกาวของดวงจันทร์

ไม่ว่ากาลเวลาจะผ่านไปนานเพียงใด เสียงกล่อมเบา แผ่วอ่อนโยนของแม่ จะยังคงสั่นไหวลึกในความทรงจำ ตราบนานไม่คลายมนต์ สำหรับลูกหลานสายเลือดฮากกา

秀才：

秀才一詞經常引用客家詩詞及民謡歌詞中，由于客家人多寄望子弟勤勉苦讀上進，俾達到最高的願望。

客家人居住的地區大部分處于窮鄉僻壤的山區地帶，由于缺乏設有公共設備的構架來發展地方經濟，而且没有出入口的港口設施，以及缺乏豐富的天然資源。爲此，客家人日常生活均以務農爲主。

後來客家人期望改變生活及提高本身及家庭地位，以投入各種方式提携其子弟從政當官，俾以光宗耀祖，舊時有資格從政當官的人士，須經過鄉試丶府試及省試靠拔入榜等程序方成爲秀才，及按科考舉程序進京赴考進士及狀元。故此，客家人非常重視勤學苦讀，學成赴考當官爲任，賺錢做生意反而次要。

爲使達到目的成爲秀才，古人說”十年寒窗”應從勤練苦讀做起，方有成就。舊時客家父母對其子弟嚴加管教，埋首向學。哪家子弟勤學及擁有文房四寶及書典，顯示其家門之榮耀，勝過擺設家具及其它裝飾品。倘那家陳設有書房，表示其家門是書香門第，他日學成考取官位以顯宗耀祖。秀才一詞，是不登功名的第一步，但却使客家子弟承受的壓力很大，而付出整個人生精神致力耕讀。客家子弟自童齡至成年過程中，都經過三番五次地考核，無論如何，此規範却造成家庭成員對其子弟作無償的付出，俾使其子弟達到人生最高的願望。

ซิ่วไฉบัณฑิต
ซิ่วไฉ (ตำแหน่งบัณฑิตขั้นแรก ของระบบการสอบ เพื่อเป็นขุนนาง) เป็นอีกคำหนึ่งที่กล่าวถึงเสมอในบทเพลง พื้นบ้าน และบทกวี เป็นสิ่งบ่งบอกถึงความปรารถนาสูงสุด ของชาวจีนฮากกา ที่มุ่งมั่นให้ลูกหลานไต่เต้าให้ถึง

สภาพภูมิประเทศของจีนฮากกา อาศัยอยู่บนเทือกเขาที่ทุรกันดาน ไม่มีระบบโครงสร้างสาธารณูปโภคที่จะ เกื้อหนุนการพัฒนาเศรษฐกิจ ไม่มีท่าเรือสำหรับการนำเข้าและส่งออก ขาดความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติ การประกอบอาชีพของชุมชนจึงอยู่ที่ภาคเกษตรกรรม

ยุทธศาสตร์ชีวิตของจีนฮากกา ที่จะยกระดับตัวเอง และครอบครัวให้สูงขึ้น จึงทุ่มเททุกวิถีทางให้ลูกหลานเป็นขุนนาง เพื่อยศศักดิ์ทางราชการ และเพื่อชื่อเสียง ของวงศ์ตระกูล

ในการสอบคัดเลือกผู้มี ความรู้ในสาขาต่างๆ เพื่อบรรจุเป็น ขุนนางในอดีตนั้น ต้องผ่านการสอบตามระบบ “เคอจวี่” ซึ่งจะเริ่มต้นด้วย ซิ่วไฉ ระดับอำเภอหรือเมือง แล้วจึงจะไต่เต้าสอบต่อสูงขึ้น จนถึงระดับ จิ้งซื่อ และ จอหงวน ชาวจีนฮากกาให้ความ สำคัญกับการเรียนการศึกษา เพื่อยศศักดิ์ตำแหน่งขุนนาง ราชบัณฑิต มากกว่าเรื่องเงินทองจากการค้าขาย

เพื่อให้บรรลุถึงเป้าหมายการเป็นบัณฑิต กระบวนการ จึงเริ่มต้นด้วยการเรียน พ่อแม่ชาวฮากกาในอดีต มักจะ เคี่ยวเข็นให้ลูกชายก้มหน้าก้มตากับการเรียนอย่างเอา เป็นเอาตาย บ้านใดที่ลูกหลานตั้งใจกับการเรียน ย่อมมี อุปกรณ์การเรียน ที่เป็นตำรา กระดาษ พู่กัน แท่งหมึก และจานหมึก ย่อมเป็นที่เชิดหน้าชูตา แก่ครอบครัวมาก กว่าเครื่องเรือน เครื่องประดับใดๆ กับการที่มีห้องหนังสือ ในบ้าน เป็นเครื่องประกาศให้เพื่อนบ้านรู้ว่า ลูกหลานของ ครอบครัวนี้เป็นผู้มีความรู้ และมีอนาคตสู่ตำแหน่งขุนนาง ที่ใครก็ไม่อาจดูแคลนได้

คำว่า ซิ่วไฉ จึงเป็นเหมือนบันไดขั้นแรกที่จะก้าวไปสู่ดวงดาวแห่งความสำเร็จ แต่กลายเป็นความกดดันสำหรับ ลูกชายที่จะต้องทุ่มเทเวลาทั้งหมดของชีวิต ตั้งแต่เด็กจน เติบโต เพื่อพิสูจน์ตัวเองในสนามสอบ ครั้งแล้วครั้งเล่า เหนือสิ่งใด แนวคิดนี้กลายเป็นสิ่งที่กำหนดวิถีชีวิตของ สมาชิกทุกคนในครอบครัว ที่จะต้องเสียสละทุกอย่าง เพื่อให้ลูกชายของบ้านต้องเรียนจนเป็นสรณะของชีวิต

蓮塘：

南宋未葉（曆約十三世紀）來，于客家人歷來經常受到外來政治勢力衝擊，致遷離繁華到遥遠的地區居住。爲適應自然山川地帶，以風水學勘查地勢水源，開拓山地引水築塘灌溉田地，是以務農養活。

大部分客家農村，開築兩種水源系統：一爲自家水塘，二爲村内公用水塘。公用水塘蓄有大量水源，兼有排水系統足够供水給予鄰村，使到各客家村落獲得滋潤足以灌溉及食用之水源。

水塘周圍地帶中有各種蔬菜及果樹，水塘内則種水蓮及曇菜（空心菜），唯一不可缺的是飼養淡水魚作爲食糧及可外賣作副收入。

客家村莊公用水塘築在村莊前面，依風水學認爲水爲財源及安定的象徵，種植的水蓮以采用蓮花的色澤來配合吉祥的象徵。水塘周圍地帶則種對吉祥納福有關的花木。無論如何，凡築有水塘的地區使到環境空氣流通，及可作爲各鄉親休閑的地方。

至于自家私人的水塘,其水源引自公用水塘排出的水道,用以家庭内做使用及洗滌等等事項。水塘對家庭具有重大關系，它源源不斷的養育客家子女。當欲上京赴考或到异鄉謀生的青年，在送行唱誦的歌謡中經常提及（背井離鄉）詞句，流露出對長大地方依依不捨的情懷。大部分離鄉的青年，可能終生無機會返鄉團聚。

บึงบ้ำ-บึงบัว

การที่ชาวฮากกาต้องอยู่ในชัยภูมิที่ห่างไกลความเจริญ เป็นเหตุจากผลทางประวัติศาสตร์การเมือง ที่สืบต่อมานาน ตั้งแต่ปลายราชวงศ์ซ่งใต้ (ราวคริสต์ศตวรรษที่ 13) ชาวจีน ฮากกาสามารถปรับตัวอยู่ได้ กับธรรมชาติดด้วยศาสตร์ โบราณแห่งการเลือกทำเลที่ตั้งตามหลักเฟิงซุ่ย และกับภูมิ ปัญญาในการจัดระบบชลประทานที่ดี จึงทำให้ชาวฮากกา สามารถดำรงเผ่าพันธุ์อยู่ได้ด้วยเกษตรกรรม

ชุมชนต่างๆ ของชาวฮากกาจะพบร่องรอยของ ระบบ น้ำ 2 ประเภทคือ บ่อน้ำประจำบ้าน และบ่อน้ำรวมหน้า ชุมชนหมู่บ้าน บ่อน้ำรวมนี้จะเป็นแหล่งกักเก็บน้ำ และมี คลองถ่ายเทน้ำต่างระดับ ที่เชื่อมต่อถึงบ่อน้ำของหมู่บ้านอื่น ทำให้หมู่บ้านฮากกาทั้งหมดของชุมชน มีน้ำพอเพียงต่อ การเพาะปลูก และบริโภคได้

รอบๆ พื้นที่บึงน้ำ จะปลูกพืชล้มลุกหลายพันธุ์ทั้งผัก และผลไม้ ส่วนในบึงนิยมปลูกผักบุ้ง และดอกบัว ส่วนที่ขาดไม่ได้จะเลี้ยงปลาน้ำจืดเพื่อเป็นอาหารและเพื่อขาย เป็นรายได้เสริม

บ่อน้ำ จะขุดสร้างไว้ที่หน้าหมู่บ้านชุมชน ตามความ เชื่อของหลักเฟิงซุ้ย ที่ถือว่าน้ำ เป็นสัญลักษณ์ของกระแส ความมั่งคั่ง บัวที่ปลูกไว้ในบึง จะต้องเลือกพันธุ์บัวที่มีดอก สีตามธาตุที่เป็นมงคล ที่รอบพื้นที่ริมบึงจะปลูกไม้มงคลที่ เกื้อหนุนราศีโชคลาภ เหนือสิ่งใดการมีบ่อน้ำหน้าชุมชน ทำให้อากาศถ่ายเทได้ดี และเป็นสถานที่พักผ่อนในยาม ว่างได้อีกด้วย

ส่วนบ่อน้ำประจำบ้าน จะขุดตามร่องน้ำในทิศทางที่สอดคล้องกับบ่อน้ำรวม บ่อน้ำบ้านนี้มีไว้สำหรับบริโภค และซักล้างภายในครอบครัว ความผูกพันของสมาชิกใน บ้าน ที่มีต่อบ่อน้ำถือว่าลึกซึ้ง เป็นเสมือสายธารที่ใช้ดื่มกิน ตลอดชีวิต เมื่อผู้ชายของครอบครัว จะต้องเดินทางไกล จากบ้าน เพื่อไปสอบขุนนาง หรือไปหากินยังต่างแดน โพ้นทะเล จะมีคำที่เห็นบ่อยในบทกวีหรือบทเพลงพื้นบ้าน (หันหลังให้บ่อน้ำแล้วจากไป) เพื่อแสดงความอาลัยในการ พลัดพรากจากบ้านเกิด ผู้ชายฮากกาจำนวนมาก ที่จาก บ้านในลักษณะนี้ อาจไม่มีโอกาสกลับมาพบหน้าพ่อแม่ ลูกเมียอีกเลยตลอดชีวิต..

韭菜花：

韭菜爲中國人喜愛食用的一種蔬菜，泰國人也普遍使用。由于水塘構造均用硬士或紅泥築成，一般的蔬菜不易種植，惟有耐旱的韭菜方可種植。韭菜開花時，要及時采，如不采摘很快老化，若老化的韭菜就無法食用。

在哪家種有韭菜，當它大量開花時，要找鄰居協助幫忙采摘。部分拿來食用，多餘的分發給鄰居及同鄉們，若哪家姑娘長得貌美，經常引來年輕小伙上門分送，借機認識借此增進感情，以進一步結爲生命伴侣。

ดอกกูไช่

กูไช่ เป็นผักชนิดหนึ่งที่ชาวจีนนิยมบริโภค เป็นที่รู้ จักกันดีสำหรับคนไทย เป็นพืชล้มลุกที่ปลูกง่าย ให้ดอก ผลเร็ว ต้นกูไช่ เมื่อช่วงออกดอกต้องรีบตัดเก็บเกี่ยวเพราะ ยิ่งทิ้งไว้จะบาน และจะเหี่ยวเฉาเร็ว คุณภาพของกูไช่เวลาปรุงอาหารจะไม่อร่อย

บ้านใดที่ปลูกต้นกูไช่ เวลาออกดอกพร้อมกันมากๆ จึงต้องระดมช่วยกันตัดเก็บ เมื่อเหลือจากบริโภคจะนำไป แจกจ่ายแบ่งปันให้เพื่อนบ้าน บ้านใดมีลูกสาวสวยบรรดา หนุ่มๆ จะถือโอกาสไปเยี่ยมเยือนแจกบ่อย เป็นการสร้างโอกาสให้หนุ่มสาวได้รู้จักกัน และไปสู่การเป็นคู่ครองกันในที่สุด

鯉嬷：

在客家農村居地中，耕種的田地占一成，靠水流域占一成，餘下八成地區爲山嶺。海産食品物稀價高，須從外地采購。唯有靠池塘丶湖丶潭方可飼養淡水魚。肉類食品如：猪肉丶鷄和鴨肉爲客家人主要食品。

鯉嬷大部分飼養在村前公用水塘，其目的即于年節期間或接待貴客時，以鯉嬷作爲上等菜宴客，另一目的即待魚長大後，由于價錢好帶到墟場出售。

在歌謡中提及拿大鯉嬷來煮食，并非指在家庭内經常煮來食，而是指貴客臨門，爲表示主人家好客之道，故以大鯉嬷上菜宴客。

至于小鯉魚代養大後分批出售，俾凑錢積蓄備當聘金娶媳婦，在一般客家社會風氣中，客家子弟埋首勤學苦讀，學成赴考期望當官，報以不負父母養育之恩。在舊社會客家子弟大部分均不善從商，故此，聘金及其它婚禮費用均由父母承擔。

ปลาหลี ตัวใหญ่และตัวเล็กในบทเพลง
ภูมิประเทศแถบที่จีนฮากกาอาศัยอยู่ เป็นที่นา 10 % เป็นลุ่มน้ำ 10 % ส่วนที่เหลือ 80 % ของพื้นที่เป็นเทือกเขา อาหารประเภทเนื้อที่เป็นอาหารประจำวันของจีนฮากกา ได้แก่ หมู เป็ด และไก่ อาหารทะเลเป็นของหายาก และ ราคาแพง เพราะต้องนำเข้าจากเมืองอื่น การเลี้ยงปลาในแหล่งน้ำจืด เช่น บึง หนอง สระน้ำ จึงเป็นหนทางเดียวที่จะทำได้

ปลาหลีที่นิยมเลี้ยงกันในบึงหน้าชุมชนบ้าน จะมีวัตถุ ประสงค์ 2 ประการ คือ เลี้ยงไว้ขายเพราะได้ราคาดี และ เก็บไว้เป็นเมนูอาหารจานเด็ด สำหรับเลี้ยงรับรองแขก พิเศษ หรือในเทศกาลสำคัญตามประเพณี

การที่นำปลาตัวใหญ่มาต้มกินตามเนื้อเพลง จึงมิได้ หมายถึงปรุงกินกันเองประจำภายในครอบครัว แต่หมาย ถึงในโอกาสพิเศษ เช่น เป็นค่าสินสอดจ่ายให้บ้านเจ้าสาว ที่มาแต่งงานกับลูกชาย สำหรับสังคมจีนฮากกาซึ่งลูกชาย ต้องทุ่มเทเวลาให้กับการเรียน เพื่อตอบสนองค่านิยมการ เป็นขุนนางของพ่อแม่ ลูกหลานชายของฮากกาจึงไม่ได้ ประกอบอาชีพอื่นใดเลย ค่าสินสอด และค่าใช้จ่ายอื่นสำหรับงานแต่งงาน จึงเป็นภาระของพ่อแม่ทั้งสิ้น

มนต์ซึ้งที่คิดถึงแม่ ของเยียะกวงกวงไม่เคยคลาย
เยียะกวงกวง มีสำนวนร้องแตกแขนงไปอีกหลายสิบ เนื้อร้อง ตามจินตนาการของแต่ละผู้ประพันธ์ ทุกเพลงจะ เริ่มต้นด้วยท่อนแรกว่า เยียะกวงกวงเหมือนกันทุกเพลง

เพลงเยียะกวงกวงที่คัดเลือกมาให้ดูนี้ ถือเป้นเพลง แม่บท ต้นแบบของเพลงพื้นบ้าน ของฮากกามาแต่บรรพ- กาล ปัจจุบันมีนักแต่งเพลงฮากกาของจีน นำไปประยุกต์เป็นทำนองสากล เพื่อให้เข้ากับยุคสมัย แต่เพลงต้นแบบยังเป็นเพลงหลักที่แม่ฮากกาใช้กล่อมลูกตลอดมา

สำหรับเมืองไทย กลิ่นอายวัฒนธรรมฮากกา อาจจะ เจือจางลง ด้วยการเปลี่ยนผ่านของยุคสมัย แต่ทายาท ฮากกาวัยกลางคน ที่เลขอายุ เลขห้าสิบเชื่อได้ว่า เพียงได้ยินแค่เสียงเยียะกวงกวง ที่ดังแผ่วแว่วจากเครื่องซีดี จะรู้สึกอุ่นอิ่มในใจ มนต์ซึ้งที่คิดถึงแม่ไม่เคยคลาย