-จ- มิ่งมงคล ร้อยรัดคติจีน 5 จันทร์ในอุดมคติแบบจีน

ภาพจาก: anthman.diaryis.com/?20061105

ฉังเอ๋อเหินสู่ดวงจันทร์

 www.thaigoodview.com/node/15107?page=0%2C2

ตำนานวันไหว้พระจันทร์ค่ะ

วันขึ้นสิบห้าค่ำเดือนแปดของทุกปีเป็นวันไหว้พระจันทร์ของชาวจีน และในปีนี้ก็ตรงกับวันที่ 25 กันยายน ภาษาจีนเรียกวันไหว้พระจันทร์ว่า" จงชิว " ที่มาของคำว่าจงชิวนี้คือ   เดือนแปดตามปฏิทินจันทรคติตกอยู่ช่วงกลาง ฤดูใบไม้ร่วง( เดือนเจ็ดและเดือนแปดอยู่ในฤดูใบไม้ร่วง หนึ่งฤดูแบ่งเป็น เมิ่ง จ้ง จี้ ) ดังนั้นก็เลยเรียกว่า " จ้งชิว " ประกอบกับวันขึ้นสิบห้าค่ำเดือนแปดก็ตกอยู่ในช่วงกลางของเวลาที่เรียกว่า จ้งชิวนี้ จึงเรียกเทศกาลดังกล่าวว่า " จงชิว " ด้วย ในคืนวันไหว้พระจันทร์ ดวงจันทร์สว่างและกลม  ถือว่าสวยที่สุด ผู้คนถือว่าดวงจันทร์ที่กลมเป็นเสมือน  สัญลักษณ์ของ  ความสามัคคี ดังนั้นจึงเรียกเทศกาลนี้ว่า " เทศกาลแห่งความกลมเกลียว " เทศกาลไหว้พระจันทร์เป็นเทศกาลดี เป็นเทศกาลที่มีความเกี่ยวข้องกับตำนาน  เรื่องดวงจันทร์ของชาวจีนอย่างแนบแน่น เช่นเรื่อง " ฉังเอ๋อเหินสู่ดวงจันทร์ " ถือว่าเป็นเรื่องที่มีชื่อเสียงมาก  เรื่อง " ฉังเอ๋อเหินสู่ดวงจันทร์ " ปรากฎเป็นครั้งแรกในยุคต้นของสมัยจั้นกว๋อ ( สมัยสงครามระหว่างรัฐ ) เล่าเรื่องราว  ของฉังเอ๋อที่ได้กินยาอายุวัฒนะของเจ้าแม่ซีหวังหมู่  แล้วไปเป็นเทวีแห่งดวงจันทร์  เมื่อถึงสมัยราชวงศ์สุยและถัง  เนื่องจากผู้คนในสมัยนั้นมีความนิยมที่จะชื่นชมดวงจันทร์ว่า  สวยและดูน่ารักใคร่ ดังนั้นทัศนะที่มีต่อฉังเอ๋อ ผู้ซึ่งอาศัยอยู่ บนดวงจันทร์ว่าเป็นผู้ที่อ่อนหวาน สวยงาม ฉลาด มีจิตใจดีงาม  มีความสามารถในการร้องรำ  เป็นต้น มีตำนานอีกเรื่องที่เล่าถึงเทวีแห่งดวงจันทร์ว่า สมัยโบราณนานมาแล้ว  โลกเรานี้มิได้มีดวงอาทิตย์เพียงแค่ดวงเดียวเท่านั้น แต่มีถึงสิบดวง นำมาซึ่งภัยพิบัติแต่โลกมนุษย์  ทำให้โลกร้อนระบุเป็นเพลิง  ส่วนที่เป็นน้ำก็เหือดแห้งไป  ภูเขาถล่ม  แผ่นดินแยก ต้นไม้ใบหญ้าแห้งกรอบ  ผู้คนไม่มีที่จะไปหลบซ่อนอาศัย  ในช่วงนี้เองได้ปรากฎวีรบุรุษคนหนึ่งชื่อ" โฮ่วอี้ " เป็นผู้ที่มีฝีมือในการยิงธนูได้อย่างมหัศจรรย์มาก  เขาได้ยิงธนูขึ้นสู่ฟ้า  เพียงดอกเดียวก็ยิงถูกดวงอาทิตย์ตกลงมาถึง เก้าดวง เหลืออยู่เพียงแค่ดวงเดียว  ถือเป็นการขจัดทุกเข็ญให้กับบรรดาประชาชน ผู้คนจึงพากันยกย่องให้เขาเป็นกษัตริย์  แต่ทว่า พอเขาได้ขึ้นเป็นกษัตริย์  เขาก็ลุ่มหลงในสุราและนารี  ฆ่าฟันผู้คนตาม อำเภอใจ กลายเป็นทรราช ราษฎรล้วนแต่โกรธแค้นและชิงชังเขาเป็นที่สุด  โฮ่วอี้รู้ตัวว่าตัวเองคงจะอยู่เป็นสุขเช่นนี้ไปได้ อีกไม่นาน จึงเดินทางไปที่ภูเขาคุนหลุน ( คุนลุ้น ) เพื่อขอยาอายุวัฒนะจากเจ้าแม่หวังหมู่มากิน  แต่ฉังเอ๋อ ภรรยาของ  เขากลัวว่าถ้าสามีของเธอมีอายุยืนนานโดยไม่มีวันตายเช่นนี้  ก็จะเข่นฆ่าราษฎรต่อไปเรื่อยๆ ดังนั้นเธอเลยตัดสินใจกิน ยาอายุวัฒนะนั้นเสียเอง  แต่พอกินเข้าไป  ในฉับพลันทันใด  ร่างของเธอก็เบาแล้วก็ลอยขึ้นไปสู่ดวงจันทร์  ยังมีนิทานอีกเรื่องเล่าว่า  ศิษย์ของโฮ่วอี้ชื่อ" เฝิงเหมิ่ง "  อิจฉาฝีมือการยิงธนูของโฮ่วอี้มาก คอยคิดแต่จะสังหารโฮ่วอี้ อยู่มาวันหนึ่ง  เฝิงเหมิ่งถือโอกาสตอนที่โฮ่วอี้ออกไปล่าสัตว์บังคับให้ฉังเอ๋อ  ภรรยาของโฮ่วอี้มอบยาอายุวัฒนะให้  แก่ตนเอง  แต่ฉังเอ๋อไม่ยอม  โดยกินยาอายุวัฒนะที่มีอยู่ทั้งหมดลงท้องไป  ผลก็คือ ร่างของเธอเบา  และลอยขึ้นไป สู่ดวงจันทร์ในที่สุด  นับแต่นั้นมา  บนดวงจันทร์ก็ปรากฎนางฟ้าผู้งดงามและจิตใจดีเช่นฉังเอ๋อนี้  เนื่องจากตำนานเรื่องต่างๆที่เล่าขานเกี่ยวกับดวงจันทร์ทั้งหลายนี้  ดังนั้นนับแต่สมัยโบราณเป็นต้นมา  ผู้คนก็จะมีประเพณี การชมและบูชาดวงจันทร์  จักรพรรดิถือความนิยมในการบูชาพระอาทิตย์ในฤดูใบไม้ผลิ  และบูชาพระจันทร์ในฤดูใบไม้  ร่วง พวกราษฎรก็มีประเพณีการบูชาพระจันทร์ในฤดูใบไม้ร่วงด้วยเช่นกัน ในการบูชาพระจันทร์นั้น  ตามปกติพิธีจะเริ่มหลังจากที่ดวงจันทร์ขึ้นแล้ว  บางท้องที่สิ่งที่นำมาบูชาดวงจันทร์ได้แก่ขนม  ไหว้พระจันทร์ ผลไม้ ถั่ว  ดอกหงอนไก่ หัวไชเท้า รากบัว เป็นต้น  ในขณะที่ทำการบูชาดวงจันทร์นั้น  เนื่องจากดวง จันทร์อยู่ธาตุหยิน ก็มักจะให้ผู้หญิงไหว้ก่อน  แล้วถึงให้ผู้ชายไหว้  และก็ยังถึงกับมีความนิยมที่ว่าผู้ชายจะไม่ไหว้พระจันทร์  อีกด้วย หลังจากไหว้พระจันทร์เสร็จแล้ว  คนในครอบครัวก็จะร่วมกันดื่มสุราแห่งความกลมเกลียว  และกินข้าวชมจันทร์ วันนี้ผู้หญิงที่กลับบ้านแม่ไปเยี่ยมญาติก็ยังต้องกลับบ้านมาเพื่อความกลมเกลียว  ในฐานะที่ขนมไหว้พระจันทร์เป็นสิ่งของสำคัญในการบูชาดวงจันทร์  หลังจากการบูชาจบลง  คนทั้งบ้านก็จะแบ่งกันกิน  เนื่องจากขนมไหว้พระจันทร์เป็นสัญลักษณ์แสดงถึงความกลมเกลียว  สะท้อนให้เห็นความหวังอันงดงามของผู้คนที่มีต่อ  ชีวิตในอนาคตของพวกตน  ดังนั้นบางที่ก็จะเรียก ขนมไหว้พระจันทร์ว่า " ขนมแห่งความกลมเกลียว " ตามที่เล่าขานสืบต่อกันมานั้น ขนมไหว้พระจันทร์ปรากฎขึ้นในสมัยราชวงศ์ถัง  ครั้นถึงราชวงศ์ซ่ง ( ซ้อง ) ก็ยิ่งเป็นที่  นิยมมากยิ่งขึ้น ขนมไหว้พระจันทร์นั้นไม่เพียงแต่เป็นขนมที่สืบทอดกันมา โดยถือว่าเป็นผลิตผลจากสี่ฤดูกาลเท่านั้น ในด้าน การทำ รสชาติก็ยังแตกต่างกันไปในแต่ละถิ่นที่ด้วย เช่นขนมไหว้พระจันทร์แบบซูโจว ขนมไหว้พระจันทร์แบบกว่างตง (กวางตุ้ง ) ขนมไหว้พระจันทร์แบบเป่ยจิง ( ปักกิ่ง ) ขนมไหว้พระจันทร์แบบหนิงโป ขนมไหว้พระจันทร์แบบเฉาซาน ( แต้จิ๋ว- ซัวเถา ) ขนมไหว้พระจันทร์แบบหยุนหนาน ( ยูนนาน ) แม้แต่ในท้องถิ่นเดียวกัน ก็ยังมีการทำไส้ขนมที่ ต่างกัน ลวดลายบนผิวขนมก็ต่างกัน และก็เรียกชื่อต่างกันไป เช่น ไส้ผลไม้ ไส้ถั่วแดง ไส้ลูกบัว ไส้หมอนทอง ไส้ไข่เค็ม เป็นต้น

ภาพจาก: download.clib.psu.ac.th/.../moon/page5.html