ศาลเจ้ากวนอู

ศาลเจ้ากวนอูของชาวฮากกา (จีนแคะ)

บทความนี้มาจาก วารสาร เมืองโบราณ MuangBoran Journal
ที่มาเรื่องนี้คือ: muangboranjournal.com/modules.php?name=News&file=article&sid=2236

หากถามว่าคนไทยเชื้อสายจีนในเมืองไทย เป็นเชื้อสายใดมากที่สุด คำตอบคงไม่พ้น จีนแต้จิ๋ว

ชาวแต้จิ๋วเข้ามาอยู่ในประเทศไทยช้านานและมีเป็นจำนวนมาก ส่งผลให้คำเรียกชื่อต่างๆ รวมทั้งชื่อตัวละครในวรรณกรรมจีนที่แปลตั้งแต่ครั้งต้นกรุงถอดเสียงด้วยสำเนียงแต้จิ๋วก็มาก

ชาวจีนอีกกลุ่มหนึ่งที่เรียกตัวเองด้วยสำเนียงตนว่า “ฮากกา” หรือที่จีนกลางออกเสียงว่า “เค่อเจีย” เมื่อเจอสำเนียงแต้จิ๋วเรียกทับเข้าไป คนไทยเราเลยรู้จักชาวจีนกลุ่มนี้ว่า “จีนแคะ” 

ในเขตสัมพันธวงศ์ ชุมชนที่คนไทยเชื้อสายจีนรวมตัวกันอยู่มากที่สุด มีถนนเล็กๆ เส้นหนึ่งปูคอนกรีตบล็อก กว้างพอที่รถยนต์สวนทางกันได้ ชื่อว่าถนนพาดสาย

ถนนพาดสายเป็นถนนเส้นสั้นๆ ขนานอยู่กับถนนเยาวราช สองข้างทางของถนนเส้นนี้เป็นอาคารพาณิชย์จำพวกค้าส่งและเป็นที่ตั้งของบริษัทมากกว่าจะเปิดหน้าร้านขายปลีก

สิ่งหนึ่งที่น่าสนใจบนถนนสายนี้คือ พื้นที่เปิดเป็นทางเข้าอยู่ระหว่างตึกแถวสองห้องมีซุ้มประตูขึ้นป้ายชื่อทั้งไทยและจีนไว้ว่า “สมาคมฮากกาแห่งประเทศไทย” ด้านล่างลงยังมีมาป้ายอักษรภาษาไทยชัดเจนว่า “โรงเรียนมังกุจิ้นเตอะกุงเซียะ”

เมื่อได้ก้าวผ่านเข้ามาแล้ว ก็อดแปลกใจถึงขนาดพื้นที่ไม่ได้ เราพบกับลานโล่งกว้างน้องๆ สนามบาสเก็ตบอลรอบลานมีอาคารอีกหลายหลังหน้าตาต่างๆ กันหลังแรกคืออาคารของสมาคมฮากกาแห่งประเทศไทย เป็นอาคารสองชั้นกว้างใหญ่ชั้นบนมีกรอบหน้าต่างโค้งมนดูน่ารักอยู่หลายบาน ด้านข้างติดป้ายไว้ว่า “หอประชุมฮากกา” เข้าใจว่าใช้เป็นสถานที่จัดงานต่างๆ ของสมาชิกด้วย

อีกมุมหนึ่งมีอาคารขนาดใหญ่หลายชั้นสภาพทรุดโทรม ใช้เป็นที่จอดรถ ติดป้ายไว้ว่า “ศูนย์กิจกรรม  ฮากกาฯ”  ลองเดินเลาะไปตามกำแพงตึกพบประตูบานหนึ่งมีป้ายน่ารักและคงร่องรอยไว้ว่า “ห้องรับแขกโรงเรียนมังกุจิ้นเตอะกุงเซียะ”

ชาวจีนฮากกาหรือที่บ้านเราคุ้นกับชื่อ “จีนแคะ” เข้ามาตั้งถิ่นฐานอยู่ในเมืองไทยนานเป็นร้อยปีแล้ว ครั้งหนึ่งเคยมีทีมฟุตบอลยิ่งใหญ่และมีชื่อเสียงมาก ส่วนใหญ่ชาวจีนแคะประกอบธุรกิจในทุกระดับ มีบริษัทใหญ่โตระดับประเทศก็หลายแห่ง ชุมชนจีนแคะ (และร้านอาหารแคะ)กลางกรุงก็ยังมีอยู่ในละแวกรอบๆ โรงพยาบาลกลาง

ชาวจีนแคะอาจจะไม่ได้แสดงตัวหรือประกาศความเป็นตัวตนในสาธารณชนมากนัก แต่ในแวดวงจีนแคะเองแล้ว เหนียวแน่นและมีสัมพันธ์กันทั่วประเทศ  หลายๆ จังหวัดโดยเฉพาะทางภาคใต้มีการจัดตั้งสมาคมฮากกากันมาช้านาน ว่ากันว่าจีนแคะเป็นชาวจีนกลุ่มแรกที่รวมตัวกันตั้งสมาคมในประเทศไทย

ลองเดินย้อนกลับมาหน้าอาคารสมาคมฮากกาฯ ทางซ้ายมือมีซุ้มประตูแบบวัดจีน เมื่อลองเดินขึ้นไปบนชั้น ๓ ก็พบว่าเป็น “ศาลเจ้ากวนอู”

หลังจาก “เดินธูป”
ตามธรรมเนียมแล้ว เจ้าหน้าที่ประจำศาลเจ้าเล่าให้ฟังว่า เดิมศาลเจ้ากวนอูตั้งอยู่ที่ถนนจันทน์ และบริเวณนี้เป็นที่ตั้งของโรงเรียนมังกุจิ้นเตอะกุงเซียะมาช้านาน ต่อมาเมื่อบ้านเมืองเปลี่ยน เยาวราช – สัมพันธวงศ์เป็นย่านการค้ามากขึ้น เด็กๆ เรียนหนังสือในย่านพลุกพล่านก็คงไม่ดีนัก จึงมีการแลกเปลี่ยนที่ดินกัน ศาลเจ้ากวนอูย้ายมาอยู่ที่นี่ ส่วนที่ตั้งศาลเจ้าเดิม ในซอยเซนต์หลุยส์ ๓ ก็กลายเป็น “โรงเรียนจิ้นเตอะ” จนถึงปัจจุบัน

คนจีนทุกหมู่เหล่านับถือกวนอูเป็นเทพเจ้าแห่งความซื่อสัตย์ ตามประวัติท่านเป็นนักรบที่แกร่งกล้า มีผู้ยึดถือเป็นแบบอย่างมากมาย ศาลเจ้ากวนอูแห่งนี้คงศักดิ์สิทธิ์และเป็น
ที่ยึดถือกันอยู่ไม่ใช่น้อย ถึงขนาดมีป้ายติดไว้ว่ากวนอูเป็นเทพเจ้าแห่งโชคลาภกันเลยทีเดียว ดูได้จากจำนวนเครื่องบวงสรวงบูชาที่มากล้นจนแทบไม่มีที่ตั้ง เณรน้อยที่ศรัทธาชนนำมาบูชาเทพเจ้ามีนามบัตรคนใหญ่คนโตและผู้นับถือติดไว้เป็นทิวแถว

เข้าใจว่าที่นี่เป็นอีกสถานที่หนึ่งที่ชาวจีนแคะและผู้มีเชื้อสายจีนแคะ จะได้ประกาศตนอย่างภาคภูมิ

หมายเหตุ ผู้สนใจเรื่องจีนแคะอาจอ่านเพิ่มเติมได้จากหนังสือ “คือฮากกา คือจีนแคะ” ของอาจารย์วรศักดิ์ มหัทธโนบล หรือเว็บไซท์ www.hakkathailand.com และ www.hakkapeople.com