ภาพวาดพุทธกวีจีน 1

 ภาพวาดพุทธกวีจีน 1

ในกระบวนภาพจีน "ภาพทิวทัศน์" (山水 ซานสุ่ย) นับเป็น theme ที่สำคัญที่สุด

ผมว่า ศิลปินเอก ที่ครูยอมรับ ผ่านการ "ครอบ" จากครูมาแล้ว

ต้อง ปฏิบัติ เข้าใจ ทราบซึ้ง ถึงแก่นแท้แห่ง ซานสุ่ย

ตราบอดีตถึงปัจจุบัน นับเป็นพันๆปี

การเขียนภาพ ซานสุ่ย ไม่เคยขาดสายเลย

ท่านจะเห็นภูเขา เทือกเขา ขุนเขา โดดเด่นเป็นสง่า

นี่คือ "ซาน" 山 เป็นดังกระดูกสันหลังของภาพเขียน

มั่นคง หนักแน่น ไม่หวั่นไหว ไม่คลอนเคลื่อน ตรึงมั่นกับปัฐพี

ยอดสูงเสียดฟ้า มีหมอกเมฆมวยมุ่นเป็นระยะ

ทำให้บางครั้งยอดเขาต้องถูกบดบัง หม่นมัว

ที่แสงลอดได้ก็แจ่มชัด สดใส บรรเจิดจ้า

เห็นพรรณพฤกษา พวกสน ไผ่ หรือไม้ไร่ระดะเป็นทิวแถว

บางต้นต้องลมบนที่แรงกรรโชก จนกิ่งหัก คดงอ บิดเบี้ยวตามแรงลม

หงิกหยักยักย้ายไปตามอุณหภูมิที่ผันผวน

หน้าร้อนสลับหนาว ทำให้การเจริญเติบโตแตกต่าง

ที่ทานทนไหวก็เติบใหญ่ชะโงกเงื้อม

ที่ทนสู้ไม่ได้ก็ตายทรากโกรกโกร๋น

หว่างขุนเขานั้นเล่า

ยามหิมะละลาย ยามสายฝนประพรม หรือถั่งเทราดรด

ลางที่มีตาน้ำผุดปุดพ่นซึม

ความชุ่มชื้นซ่านแทรกในอณูอากาศ ตามติณชาติวัชพืช

เปลือกสนมีเฟิร์น มอสส์ และเห็ดรา

จากน้ำเป็นหยดหยาดย้อย ค่อยสะสมเป็นสายรินไหล

หลายหลายสายค่อยกลายไปเป็นลำธาร ไหลเอื่อยอ้อยอิ่งผ่านไพรพง

น้อยเป็นมากจึงหลากไหลลงเรื่อยเรื่อย

คลอเคลียโขดหิน ดินกรวด ลูบกร่อนจนมนลบเหลี่ยมคม

ถึงโตรกผาสูงชันกระโจนโครมโครมขรมน้ำตกเชี่ยว

เม็ดกระเซ็นกระเด็นเป็นฟองฝอย

ชวนฝูงปลาใหญ่ปลาน้อยทะยานแหวกว่าย

ครั้นมาถึงแอ่งอ่างหินดินทรายจึงขังน้ำเป็นบ่อบึง

พงอ้อแขมจึงงอกงามตามริมตลิ่ง ที่โขดหินหลืบศิลาล้วนตะไคร่เขียว

นี่คือ "สุ่ย" 水 ที่อ่อนละมุนหรือแรงเรี่ยวเชี่ยวกรากแปรเปลี่ยนผัน

เป็นอเนกอนันตรูปทรงสภาวะ

ทั้ง"ซาน" และ "สุ่ย" อิงแอบแนบชิดมิเคยห่าง

เป็นยินหยางเคียงคู่อยู่ตราบนิรันดร์

สรรพชีวิตได้พึ่งพิงอย่างสุขสราญมั่นอยู่เนานาน

มนุษย์นั้นเล่าแลดูกระจ้อยร่อยริด เมื่อเทียบกับขุนเขามหืมาโอฬาริก

โอ...มนุษย์เอ๋ย ไฉนเลยบังอาจอวดเบ่งเก่งกล้าอหังการ์นัก    เมื่อเทียบกับอายุขัยโขดศิลาขุนเขานับล้านปี

เจ้าก็เปรียบดังธุลีละออง ที่ฟูฟ่องอยู่เพียงพริบตา...ในห้วงมหาจักรวาลฉะนี้แล ฯ

นี่จึงเป็นการเขียน ภาพ  "ข่มอัตตา"  ทั้งของผู้วาด และ ผู้ดู

ในโอกาสวันตรุษจีน   ขอนำภาพซานสุ่ย ใน collections ของผม

และภาพ reproduction จากชิ้นเอกที่ในพิพิธภัณฑ์ต่างๆ    ที่สะสมไว้ส่วนหนึ่ง   มอบให้เป็นของขวัญปีใหม่จีน และวาเลนไทน์

แก่เพื่อนๆครับ    อ่านชมกันให้จุใจครับ

1. ภาพทิวทัศน์ที่มีชื่อเสียงกระฉ่อนโลกา

จิตรกรสมัยซ่งเหนือนาม กว๋อซี (郭 熙)

ภาพแรกนี้ชื่อ "แรกวสันต์" (早 春)

เชิญชมครับ



รายละเอียดของ "แรกวสันต์"










ส่วนที่บันทึก ตามพระราชโองการของจักรพรรดิ์เฉียนหลง

2.ภาพที่สองชื่อ "ปลีกวิเวกที่บ้านชนบท" (山 莊 髙 逸) ของกว๋อซี

เป็นภาพลอกเลียนแบบลอกเลียน แต่ฝีมือยังขาดรายละเอียดมากๆๆ



รายละเอียด






ตราประทับของพระราชคอลเล็คชั่น


ตราประทับของsectionหนึ่งของพระราชคอลเล็คชั่น

3. ภาพที่สามชื่อ "ภูเขาฤดูศารท" (秋 山 图)
ของจวีหราน (巨 然) สมัยห้าราชวงศ์-ต้นราชวงศ์ซ่ง

ต่อมามีผู้วิจารณ์ว่า ไม่ใช่จวีหราน แต่เป็น หวูเจิ้น(呉 鎭)
จิตรกรสมัยราชวงศ์หยวน



รายละเอียด




ส่วนบันทึก โดยลายมือของเจ้าเมิ่งฝู่ (เลียนแบบ)


ส่วนลายมือและตราประทับของเจ้าเมิ่งฝู

4. จิตรกรนาม ฟ่านควาน (范 寛) แห่งสมัยราชวงศ์ซ่งเหนือ
ภาพ "ท่องเที่ยวไปในขุนเขาลำธาร" (谿 山 行 旅)
.

รายละเอียดภาพข้างบน


.

ส่วนตราประทับหลวง
5. ฉิวยิง 仇 英 (ลอกเลียน) สมัยหมิง สำนักเขียนภาพ "หวู"
ชื่อภาพ "ศาลาต้นสน พินิจธาร" (松 亭 试 泉)







6. ฉิวยิง (仇 英) (เลียนแบบ)
ภาพชื่อ "เทพวิมานในธารเมฆ" (雲 溪 仙 舘)




ส่วนรูปภาพเต็มขนาด


ส่วนบทกวีทั้งหมดดลบันดาลใจให้วาดภาพ
7. ภาพของ หวางฉี (王 祁)
ชื่อภาพ "ธารกระเพื่อม ผางาม" (拂 水 晴 崕)



รายละเอียดภาพข้างบน



ส่วนชื่อภาพ และตราประทับ
8. ภาพ "หย่อนเบ็ดท่ามกลางธารน้ำและขุนเขา" (山 溪 垂 釣)
โดยจิตรกรนาม จือเหลียง (之 良)



รายละเอียดภาพข้างบน


.

ส่วนชื่อภาพ และตราประทับ
9. ภาพของ เกาเข่อกง (高 克 恭) จิตรกรสมัยราชวงศ์หยวน
ชื่อภาพ "ขุนเขาและเมฆา" (雲 山 图)


.
รายละเอียด


.




ส่วนบันทึก 3 บันทึก






10. จั่วหลิน (左 林)
ชื่อภาพ "หมอกเหนือแม่น้ำซี่โจว" (泗 洲 烟 水)


รายละเอียด



ส่วนชื่อภาพ ลายเซ็น และตราประทับของจิตรกร

11. สือเทา (石 涛) จิตรกรสมัยหมิง-ชิง
ชื่อภาพ "ชาวประมงกลับบ้าน" (歸 漁)
ถ้ากลับไปอ่านบล๊อก ปาต้าซานเหริน เขาเป็นสหายกัน
เป็นเชื้อพระวงศ์หมิงตกที่นั่งลำบากเช่นเดียวกัน


รายละเอียดชาวประมง




ส่วนชื่อภาพและลายเซ็น ตราประทับ
12. หนีจ้าน (倪 瓚) จิตรกรสมัยราชวงศ์หยวน
ภาพชื่อ "กระท่อมที่เนินบูรพา" (東 崗 草 堂) เป็นภาพเลียนแบบ



รายละเอียด




ต้นไม้แบบนี้เห็นแล้วคิดถึง "นี่จาน" ได้เลย ท่านปาต้า ก็นิยมสไตล์นี้




ส่วนบันทึก ลายเซ็น ตราประทับ
13. ชื่อภาพ "ธารยะเยือก วิหคคืนรัง" (寒 江 歸 禽)
ไม่ปรากฏนามจิตรกร


.
รูปนี้คล้ายกับมีกลิ่นไอของสมัยซ่งอยู่มาก
14. ภาพ "ป่าหนาวปราชญ์อาวุโส" (寒 林 髙 士)
ไม่ปรากฏนามจิตรกร


รายละเอียด




ส่วนชื่อภาพ
15. ภาพชื่อ "สุนทรียสนทนาบนเรือชายน้ำ" (江 舟 雅 叙)
ไปรากฏนามจิตรกร


รายละเอียด




ส่วนชื่อภาพ ไม่มีตราประทับ (ทำให้ดูขาด ไม่สมบูรณ์)
16. จิตรกรชื่อ มู่จ้ง (牧 仲)
ภาพชื่อ "กลางฤดูศารทที่ตำหนักริมน้ำ" (水 殿 秋 深)



รายละเอียด




ส่วนชื่อภาพ ลายเซ็น และตราประทับ

17. ภาพของจิตรกรนาม หยางฉงไป่ (楊 重 柏)
ภาพชื่อ "ใบไม้แดงบ้านชายเขา" (紅 树 山 居)



รายละเอียด






ส่วยชื่อภาพ ลายเซ็น และตราประทับ
18. จิตรกรร่วมสมัยชื่อ หัวเจียง (華 章)
วาดภาพชื่อ "ยอดมังกรเขียว ภูเขา ฮั่วซาน" (崋山蒼龍嶺)



รายละเอียด




ส่วนชื่อภาพ
...............................

วิธีการเรียกขานแบบของรูปจีน

วาดเขียนแบบละเอียด
เหมือนจริง (realism) หรือ "กุงปิ"工筆
พระเจ้าซ้องฮุยจงฮ่องเต้ ทรงเชี่ยวชาญในสไตล์แบบนี้มาก
อีกคนก็ เฟยเอี้ยน ที่วาดรูปเหยี่ยว ในบล็อกสารภาพบาป
หรือ ล่าสุด ก็แบบของ สวีปิน
ที่เพิ่งจัดแสดงที่เอ็มโพเรียม นั่นแหละ
แต่เห็นในการประชาสัมพันธ์บอกว่าเป็นแบบ "เหนือจริง"
ผมก็เป็นเง็งอยู่เหมือนกันว่า มี school ใหม่ละหรือ
เขาอาจจะอยากเน้นว่า "เหมือนจริงยิ่งกว่าของจริง" จึงใช้ศัพท์นั้น
ซึ่งความจริง "เหนือจริง" ในวงการศิลปะใช้เรียกแทน Surrealism
คือเป็นอะไรที่ไม่มีในชีวิตจริง
เช่น รูปนาฬิกาที่เหลวเป็นขี้ผึ้งลนไฟ ของ Salvadore Dali เป็นต้น

อีกแบบ คือแบบป้ายพู่กันอย่างรวดเร็ว
ไม่เน้นรายละเอียด แต่เน้นฝีพู่กัน และฟอร์ม
เรียกว่า "เสี่ยอี้" 冩意
ตัวอย่างก็รูปหลี่ไป๋ ในบล็อกบทกวีจีน
หรือรูปม้าของ สวีเปย์หง เป็นต้น
สำนักนี้อาจคล้ายๆกับพวก "อิมเพรสชันนิสม์"
ที่จับเอาความประทับใจฉับพลันมาสร้างงาน

ก็งามไปคนละแบบ แล้วแต่ใจคนดูครับ.

การเรียกอีกแบบหนึ่งคือ เรียกตาม theme ภาพว่าเป็นรูปอะไร

เช่น

ซานสุ่ย 山水 คือ ภูเขา-สายน้ำ (ทิวทัศน์)

ฮวาเหนี่ยว 花鳥 คือ ดอกไม้-นก

เฉ่าฉง 草虫 คือ ติณชาติ-แมลง

ถ้าสังเกตดีๆจะเห็นว่า เขาเรียกสองสิ่งคู่

สิ่งที่ นิ่ง กับ สิ่งที่เคลื่อนไหว

ก็เป็นการผูกพันกับปรัชญาเต๋าที่มี ยิน กับ หยาง นั่นเอง

อีกอย่างหนึ่ง คือ ความสมดุล

ในภาพแบบอิงตะวันตก อาจมีครูสอนว่า ตรงนี้ว่าง ทำให้รูปไม่สมดุล

ต้องมีนั่นนี่ ไว้ถ่วงสักหน่อย

ในภาพจีน "ความว่าง" มีน้ำหนักครับ

เราจึงอาจเห็นภาพที่ดูแล้วไม่สมดุล แม้เป็นจิตรกรชั้นเอก

ยกตัวอย่าง เช่น หมาเหยี่ยน 馬遠
(แซ่หม่า เมื่อเสียงระดับสาม มาต่อกัน
ต้องอ่านออกเสียงพยางค์แรกเป็นเสียงระดับสอง)

จะวาดภาพที่มุมใดมุมหนึ่งของกระดาษหรือผ้าไหม

จึงมีสมญา ว่า "หม่า 1 มุม"
.
คนดูจึงต้องคิดในใจว่า

"ความว่างเปล่า" หรือ space นั้น "มี" น้ำหนัก มีความหมาย

เหมือนเพราะชามนั้นว่าง จึงใส่อาหารได้

เป็นไงครับ ดูเป็นวิทยาศาสตร์ผสมปรัชญายังไงชอบกลแฮะ

นอกจาก space แล้ว รูปเขียนจีนยังเน้น time ด้วย

เหมือนกับบทกวี เหมือนๆกับไฮกุ วากะ

มักต้องสะท้อนถึง "เวลา" หรือ "ฤดูกาล"

บางครั้งต้องละเอียดถึง ช่วงไหนของฤดู

ช่วงไหนของวันด้วยซ้ำไป

ดังตัวอย่าง

ภาพ "แรกวสันต์" (Early Spring) ของ กว๋อซี เป็นต้น.

ภาพเขียนภาพวาด ยังเป็นแค่ 2 มิติ

ถ้าเป็นดนตรี เพลง ภาพยนตร์ จะได้ "speed" เข้าไปด้วย

เหมือนที่พวกเราทั้งหลายเขียนบล๊อกนี่แหละ

มีทั้งเพลง ดนตรี และ แอนิเมชั่น

มีทั้ง ช้า...เร็ว...ปานกลาง...หยุด(pause)...แช่(freeze)

ถ้าไม่มีช่องไฟ...ถ้าไม่มีเว้นวรรค...ถ้าไม่มีจังหวะ

จะดูงาม จะฟังเพราะ ได้หรือ ?
........................................

ดนตรีเที่ยวนี้ก็เอาที่เคยเม็นชั่นไว้ในบล๊อกที่แล้ว

ภูเขาสูง น้ำไหล (髙 山 流 水)

บรรเลงโดย กู่เจิง

มีระบำประกอบอีกด้วยแน่ะ

 คลิก  ที่นี่ http://www.youtube.com/watch?v=SXc-23cs_XA

Gao Shan Liu Shui



ขอบคุณ You Tube เช่นเคย

สวัสดีครับ

ขอบคุณแหล่งสระความรู้ที่ทรงคุณค่า..

              จากhttp://www.bloggang.com/viewdiary.php?id=dingtech&group=2

รวบรวมโดยเฉินซิ่วเชง